ÖYKÜ (HİKÂYE)

       Gerçek ya da gerçeğe uygun olayları anlatan yazılara öykü denir.

       Bir öykü dört temel öğeden oluşur.  Bunlar; olay, kişiler, yer ve zamandır.

       Öykülerdeki kişiler, günlük yaşantımızda her gün rastladığımız insanlara benzerler. Olayların geçtiği yer ve zaman bellidir.

       Öyküde sözü en çok edilen kişiye başkişi denir. Başkişi öykünün kahramanı olarak da adlandırılır. Bu kişinin olayda önemli bir rolü vardır.

       Öykü özellikleri bakımından anıya benzer. Ancak aralarında önemli fark vardır.  Anılarda yaşanmış olaylar anlatılır. Oysa öykülerdeki olaylar akılda tasarlanmış da olabilir. Başka bir deyişle, yaşanmamış bir olay, yaşanmış gibi anlatılabilir.

       Aşağıda verilen öykü örneğini inceleyelim, bilgilerimizi pekiştirelim:

KÜÇÜK KIZ VE MANTARLAR

       İki küçük kız, bir akşamüstü mantar dolu sepetleriyle evlerine dönüyorlardı. Yollarının üzerinde bir demir yolu vardı. Onu geçmeleri gerekiyordu.

       Trenin çok uzakta olduğunu gördüler. Rayları görmek için kenardaki tümseğe tırmandılar. Birden, gelmekte olan trenin gürültüsünü işittiler. Kızlardan büyük olanı geri kaçtı. Küçük olanı ise rayları geçmek için ileri koştu.

       -Geri dönme sakın, diye bağırdı ablası.

       Ama tren çok yaklaşmıştı, gürültüsü de çok fazlalaşmıştı. Küçük kız, ablasının ne dediğini doğru dürüst duyamamıştı. "Geri dön, koş!" diyor sandı. Rayların üstünde geri dönüp koşmaya çalıştı.  Bu arada ayağı takıldı. Sepeti elinden fırladı. Mantarlar ortalığa saçıldı. Küçük kız, mantarları teker teker toplayıp sepete koymaya başladı.

       Tren iyice yaklaşmıştı. Makinist, küçük kızı görünce trenin düdüğü çaldı.

       Ablası,

       -Bırak o mantarları, diye bağırıyordu.

       Küçük kız, yine ablasının dediğini anlayamadı. Mantarları toplamaya devam etti.

       
       Makinist ne yapsa treni durduramazdı artık. Var gücüyle bir daha düdük çaldı. Koca lokomotif kızın üzerinden geçti.

       Ablası bir çığlık atıp ağlamaya başladı. Yolcular da pencerelerden sarkmışlar, ne olduğuna bakıyorlardı.

       Herkes küçük kızın hiç kıpırdamaksızın raylarda yüzükoyun yattığını gördü.

       Tren biraz uzaklaşınca, küçük kız, başını kaldırdı. Dizlerinin üzerinde doğruldu. Sonra kalan mantarları da toplayıp ablasına koştu. Bundan böyle çok dikkatli olacağına söz verdi.


                                                                                       Tolstoy
                                                                                                                                Çeviren: Kezban AKÇALI

ÖYKÜ HARİTASI ÇIKARMA

       Bir öykü haritasında;

               * Öykünün adı,
               * Olay,
               * Olayın geçtiği yer,
               * Zaman,
               * Olayın kahramanı gibi bilgiler yer alır.